ผิวหย่อนคล้อยคืออะไร?
ผิวหย่อนคล้อย คือภาวะที่ผิวสูญเสียความกระชับและความยืดหยุ่น จึงดูหลวม ตก หรือมีรอยพับมากขึ้น พบได้ทั้งใบหน้า ลำคอ ต้นแขน ต้นขา และหน้าท้อง
ผิวหย่อนคล้อย ริ้วรอย และการสูญเสียปริมาตรใบหน้าเป็นคนละเรื่อง แต่เกิดร่วมกันได้ ริ้วรอยคือเส้นหรือรอยพับบนผิว ส่วนการสูญเสียปริมาตร เช่น ไขมันบางบริเวณลดลง อาจทำให้แก้มดูตอบหรือร่องลึกเด่นขึ้น จึงไม่ควรสรุปว่าร่องแก้มหรือกรอบหน้าที่เปลี่ยนไปเกิดจากผิวหย่อนเพียงอย่างเดียว
ผิวหย่อนคล้อยเกิดจากอะไร?
- อายุและพันธุกรรม: คอลลาเจนช่วยให้ผิวแข็งแรง ส่วนอีลาสตินช่วยให้ผิวยืดและคืนรูป เมื่ออายุมากขึ้น โปรตีนเหล่านี้เปลี่ยนแปลงและผิวยืดหยุ่นลดลง แต่จังหวะและความมากน้อยต่างกันในแต่ละคน
- แสงแดดสะสม: รังสี UV ทำให้ผิวแก่ก่อนวัยและเปลี่ยนแปลงโครงสร้างคอลลาเจนกับเส้นใยยืดหยุ่น จึงมีส่วนต่อริ้วรอยและความหย่อนคล้อย
- การสูบบุหรี่: เร่งความเสื่อมของผิวและทำให้ริ้วรอยเกิดเร็วขึ้น เป็นปัจจัยที่ปรับลดได้
- น้ำหนักเปลี่ยนมาก: หลังลดน้ำหนักจำนวนมาก ผิวอาจหดกลับไม่พอดีกับขนาดร่างกายที่เล็กลง จึงเหลือผิวส่วนเกิน ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่ลดน้ำหนักจะมีผิวหย่อนเท่ากัน
สำหรับใบหน้า ยังต้องพิจารณาการเปลี่ยนแปลงของไขมัน กระดูก และเนื้อเยื่อพยุงร่วมด้วย ไม่ใช่ดูเฉพาะผิวหนังหรือ ชั้น SMAS เพียงชั้นเดียว จึงไม่สามารถเลือกความลึกหรือวิธียกกระชับจากอายุอย่างเดียวได้
สังเกตผิวหย่อนคล้อยอย่างไร โดยไม่เดาอายุผิว?
สังเกตบริเวณที่เปลี่ยนไป เช่น ผิวแก้มดูตก ผิวใต้คางหลวม หรือมีผิวพับที่ต้นแขนและหน้าท้อง หากเทียบภาพเก่า ควรใช้แสง มุมกล้อง และสีหน้าใกล้เคียงกัน เพื่อช่วยเล่าความเปลี่ยนแปลงให้แพทย์ฟัง
การหยิกผิวแล้วจับเวลาคืนตัว ดูความมัน ความแห้ง หรือรอยคล้ำใต้ตา ไม่ควรใช้ระบุว่าอายุผิวเท่ากับกี่ปี หรือเลือกหัตถการด้วยตัวเอง หากกังวล แพทย์จะช่วยแยกผิวหย่อนออกจากไขมันสะสมหรือปริมาตรที่ลดลง และประเมินร่วมกับประวัติน้ำหนัก สุขภาพ และหัตถการเดิม
ดูแลตัวเองและลดปัจจัยที่ทำให้ผิวแก่ก่อนวัย
- ป้องกันแดด: ใช้กันแดด Broad-Spectrum SPF 30 ขึ้นไป ร่วมกับหมวก เสื้อผ้า และร่มเงา ทาซ้ำเมื่ออยู่กลางแจ้งตามคำแนะนำ อ่าน วิธีเลือกและทาครีมกันแดด ให้เหมาะกับกิจกรรม
- หยุดสูบบุหรี่: ช่วยลดปัจจัยที่เร่งให้ผิวเสื่อม และเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพโดยรวม
- ดูแลน้ำหนักและอาหาร: รักษาน้ำหนักให้เหมาะสมและคงที่ รับประทานอาหารหลากหลายให้ได้สารอาหารเพียงพอ ไม่คาดหวังว่าอาหารชนิดใดจะยกผิวที่หย่อนมากให้กลับตึง
- บำรุงอย่างอ่อนโยน: ใช้มอยส์เจอไรเซอร์และหลีกเลี่ยงการขัดถูจนระคายเคือง ความชุ่มชื้นช่วยให้ริ้วรอยเล็ก ๆ ดูจางลงชั่วคราว แต่ครีมไม่สามารถยกผิวหย่อนมากได้เหมือนการผ่าตัด
การดูแลเหล่านี้ช่วยลดปัจจัยที่ปรับได้ แต่ไม่หยุดการเปลี่ยนแปลงตามวัยหรือรับประกันว่าจะไม่มีผิวหย่อนคล้อย
เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์เรื่องการยกกระชับ?
หากความหย่อนคล้อยรบกวนใจหรือกำลังคิดจะทำหัตถการ ควรให้แพทย์ประเมินปัญหาหลักก่อน เครื่องยกกระชับบางชนิดอาจช่วยเมื่อผิวหย่อนไม่มาก แต่ไม่ให้ผลเท่าการผ่าตัดในผู้ที่มีผิวส่วนเกินมาก และผลแตกต่างกันในแต่ละคน
หากกำลังพิจารณาเครื่อง สามารถอ่าน เปรียบเทียบ HIFU กับ RF เพื่อเตรียมคำถามเรื่องความเหมาะสม ผลที่คาดหวัง และความเสี่ยง การทำโดยไม่ผ่าตัดยังอาจมีอาการเจ็บ บวม หรือภาวะแทรกซ้อนได้ จึงควรแจ้งโรคประจำตัว ยาที่ใช้ และหัตถการเดิมก่อนเลือกทำ
เอกสารอ้างอิง
- American Academy of Dermatology. 11 ways to reduce premature skin aging.
- MedlinePlus. Aging changes in skin.
- American Society of Plastic Surgeons. Body Contouring: Skin Removal After Major Weight Loss.
- Cotofana S, et al. The Anatomy of the Aging Face: A Review. Facial Plast Surg. 2016;32(3):253–260.
- American Academy of Dermatology. Many ways to firm sagging skin.