เรตินอล (Retinol) คืออะไร?
เรตินอลเป็นอนุพันธ์ของวิตามินเอในกลุ่มเรตินอยด์ พบในผลิตภัณฑ์ดูแลผิวที่ใช้ดูแลปัญหาสีผิวไม่สม่ำเสมอ จุดด่างดำ และผิวสัมผัสไม่เรียบ การเลือกใช้ควรพิจารณาสภาพผิวและโอกาสระคายเคืองร่วมด้วย
เรตินอลช่วยอะไรบ้าง? สิว ริ้วรอย และจุดด่างดำ
เรตินอลใช้ในผลิตภัณฑ์ดูแลสีผิวไม่สม่ำเสมอ จุดด่างดำ และผิวสัมผัส มีงานวิจัยในเรตินอลบางสูตรที่พบว่าช่วยลดริ้วรอยเล็ก แต่ไม่ควรนำผลการศึกษาของสูตรหนึ่งไปรับรองผลของทุกผลิตภัณฑ์
ในด้านสิว ควรแยกเรตินอลในสกินแคร์ออกจากเรตินอยด์ที่ใช้รักษาสิว เช่น ทรีทิโนอินหรืออะดาพาลีน หากมีสิวมากหรือเริ่มเกิดแผลเป็น ควรให้แพทย์ประเมินก่อนเลือกใช้
เรตินอลต่างจากเรตินอยด์ชนิดอื่นอย่างไร?
เรตินอยด์เป็นชื่อกลุ่มสารอนุพันธ์วิตามินเอ ซึ่งรวมเรตินอลด้วย จึงไม่ใช่สารคนละกลุ่มกับเรตินอล ส่วนเรตินอยด์ชนิดอื่น เช่น ทรีทิโนอิน มีข้อบ่งใช้และวิธีใช้ต่างกัน ไม่ควรเลือกผลิตภัณฑ์โดยดูเพียงว่าแรงกว่าหรืออ่อนโยนกว่า
ใครควรปรึกษาแพทย์หรือหลีกเลี่ยงเรตินอล?
ผู้ที่มีผิวแห้งมาก ผิวแพ้ง่าย มีอาการแดงหรืออักเสบ หรือมีโรคผิวหนังอักเสบ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้ หากเพิ่งทำเลเซอร์หรือหัตถการ ควรถามแพทย์ว่าควรหยุดหรือกลับมาใช้เรตินอลเมื่อใด
ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์ไม่ควรใช้เรตินอลหรือเรตินอยด์
วิธีใช้เรตินอลอย่างปลอดภัย (เริ่มต้น – เพิ่มระดับ)
เริ่มจากสูตรที่มีความเข้มข้นต่ำและใช้ไม่ถี่ ตามฉลากผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำของแพทย์ แล้วค่อยปรับเมื่อผิวทนได้ ไม่ควรเพิ่มความเข้มข้นเพื่อเร่งผลลัพธ์
โดยทั่วไปควรทาเรตินอลในตอนกลางคืน และใช้ปริมาณเพียงเล็กน้อยบนผิวที่แห้งสนิท หลังจากนั้นให้ตามด้วยมอยส์เจอร์ไรเซอร์เพื่อช่วยลดการระคายเคือง เทคนิค “ทาครีมก่อน–เรตินอล–ทาครีมซ้ำ” หรือ moisturizer sandwich อาจช่วยให้ผิวรับได้ดีขึ้นในระยะแรก.
ในสัปดาห์แรก ๆ อาจเริ่มจากวันเว้นวันหรือสัปดาห์ละ 2–3 ครั้งก่อน เมื่อผิวไม่มีอาการระคายเคืองชัดเจนค่อยปรับเป็นถี่ขึ้น ส่วนผู้ที่มีผิวไวหรือแห้งมาก ควรให้แพทย์ประเมินเพื่อตั้งระดับที่เหมาะสมกับผิวแต่ละคน.
หากมีอาการระคายเคืองชัด เช่น แดงร้อน ลอกเป็นแผ่น แสบมาก หรือมีผื่น ผิวอาจยังไม่พร้อมต่อการเพิ่มความแรง ควรลดความถี่หรือหยุดใช้ชั่วคราว และประเมินร่วมกับแพทย์เพื่อปรับวิธีใช้ให้เหมาะสมกว่าการฝืนใช้ต่อเนื่อง.
ใช้เรตินอลร่วมกับ AHA, BHA หรือวิตามินซีได้ไหม?
หากใช้ AHA, BHA หรือวิตามินซีอยู่ ควรตรวจคำแนะนำของผลิตภัณฑ์หรือปรึกษาแพทย์ก่อนจัดรูทีนร่วมกับเรตินอล ไม่ควรเริ่มสารออกฤทธิ์หลายตัวพร้อมกันหรือฝืนใช้เมื่อระคายเคือง ส่วนมอยส์เจอร์ไรเซอร์ช่วยดูแลความชุ่มชื้นระหว่างใช้ได้
ใช้เรตินอลร่วมกับเลเซอร์ IPL หรือ Botox ได้ไหม?
ก่อนทำหัตถการ ควรแจ้งแพทย์ว่ากำลังใช้เรตินอลและผลิตภัณฑ์ใดอยู่ พร้อมขอคำแนะนำว่าควรหยุดหรือกลับมาใช้เมื่อใด ไม่ควรนำคำแนะนำก่อนทำหัตถการชนิดหนึ่งมาใช้แทนคำแนะนำของแพทย์สำหรับอีกชนิดหนึ่ง
ใช้เรตินอลแล้วแดง ลอก หรือแสบ ควรทำอย่างไร?
หากใช้แล้วมีอาการแดง แสบ หรือลอก ไม่ควรเพิ่มความถี่หรือความเข้มข้นเพื่อเร่งผลลัพธ์ ควรลดความถี่หรือหยุดใช้ชั่วคราว และปรึกษาแพทย์เมื่ออาการมากหรือไม่ดีขึ้น อย่าฝืนใช้เพราะคิดว่าผิวยิ่งลอกยิ่งเห็นผล
ใช้เรตินอลทุกวันได้ไหม?
ไม่จำเป็นต้องเริ่มใช้ทุกวัน ควรเริ่มใช้ไม่ถี่และค่อยปรับตามคำแนะนำผลิตภัณฑ์และการตอบสนองของผิว หากแดง แสบ หรือลอก ควรลดความถี่หรือหยุดใช้ชั่วคราว ไม่ฝืนเพิ่มความถี่เพื่อให้เห็นผลเร็วขึ้น
ใช้เรตินอลตอนกลางวันได้หรือไม่?
โดยทั่วไปควรใช้เรตินอลตอนกลางคืน และปกป้องผิวจากรังสี UV ในตอนกลางวันด้วยการหลบแดด เสื้อผ้า หมวก และครีมกันแดดตามคำแนะนำของผลิตภัณฑ์
ใช้เรตินอลนานแค่ไหนจึงเห็นผล?
ระยะเวลาเห็นผลไม่ควรยึดเป็นจำนวนวันเดียวสำหรับเรตินอลทุกสูตร ควรดูข้อมูลของผลิตภัณฑ์และประเมินตามปัญหาผิวของแต่ละคน ไม่เพิ่มปริมาณหรือความถี่เพื่อเร่งผล โดยเฉพาะเมื่อเริ่มระคายเคือง
สรุป
การใช้เรตินอลควรเริ่มอย่างค่อยเป็นค่อยไป สังเกตการระคายเคือง และดูแลการป้องกันแดด หากไม่แน่ใจว่าเหมาะกับผิวหรือไม่ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้
รายการอ้างอิง
- American Academy of Dermatology. Retinoid or retinol?
- Kafi R, et al. Improvement of naturally aged skin with vitamin A (retinol). Archives of Dermatology. 2007;143(5):606–612. การศึกษาสูตรเรตินอลในผู้สูงอายุ ผลการศึกษาไม่ใช่คำรับรองผลของเรตินอลทุกสูตร