วิตามินซีคืออะไร ช่วยอะไรบ้าง?
วิตามินซี (Vitamin C) หรือกรดแอสคอร์บิก เป็นวิตามินที่ละลายในน้ำ ร่างกายสร้างเองไม่ได้ จึงต้องได้รับจากอาหาร มีบทบาทในการสร้างคอลลาเจน การทำงานตามปกติของภูมิคุ้มกัน และการต้านอนุมูลอิสระ
บทบาทเหล่านี้อธิบายว่าทำไมร่างกายจึงต้องการวิตามินซี แต่การได้รับเพิ่มเมื่อไม่ขาด ไม่ได้ยืนยันว่าจะทำให้ผิวดีขึ้นหรือสุขภาพแข็งแรงขึ้นเสมอไป
วิตามินซีแบบกินกับแบบฉีดต่างกันอย่างไร?
วิตามินซีแบบกิน
ร่างกายได้รับวิตามินซีจากผักผลไม้ เช่น ส้ม กีวี และบรอกโคลี ส่วนอาหารเสริมอาจมีประโยชน์เมื่อได้รับจากอาหารไม่เพียงพอ ควรพิจารณาปริมาณจากอาหารและผลิตภัณฑ์ทุกชนิดร่วมกัน
การดูดซึมและระดับวิตามินซีในเลือดถูกควบคุมโดยร่างกาย การกินขนาดสูงจึงไม่ได้ทำให้ดูดซึมเพิ่มตามสัดส่วน และอาจเพิ่มผลข้างเคียง
วิตามินซีแบบฉีดหรือให้ทางหลอดเลือดดำ
การให้ทางหลอดเลือดดำ หรือ IV ทำให้วิตามินซีเข้าสู่เลือดโดยไม่ผ่านการดูดซึมในลำไส้ และทำให้ระดับในเลือดสูงกว่าแบบกินได้ แต่ระดับในเลือดที่สูงกว่าไม่ใช่หลักฐานว่าผิวจะขาวขึ้นหรือเห็นผลดีกว่า
การฉีดต้องมีเหตุผลทางการแพทย์และประเมินความเสี่ยงเป็นรายบุคคล ไม่ควรเปลี่ยนจากแบบกินเป็นแบบฉีดเพียงเพราะยังไม่เห็นผลด้านผิว
วิตามินซีช่วยผิวขาว ลดสิว หรือจุดด่างดำได้ไหม?
ต้องแยกตามรูปแบบที่ใช้ วิตามินซีในผลิตภัณฑ์ทาผิวเป็นหนึ่งในส่วนผสมที่อาจช่วยให้จุดด่างดำจางลงได้ ควรดูแลสาเหตุของรอยดำและป้องกันแดดร่วมด้วย หากมีสิวที่ทำให้เกิดรอยใหม่ ควรรักษาสิวด้วย
ผลของผลิตภัณฑ์ทาผิวไม่ควรนำไปสรุปแทนผลของการกินหรือฉีดวิตามินซี และไม่ควรคาดหวังการเปลี่ยนสีผิวให้ขาวถาวรจากการเสริมวิตามิน
สำหรับการฉีดเพื่อความกระจ่างใส หลักฐานยังไม่เพียงพอที่จะรับประกันผลด้านผิว อ่านภาพรวมและความเสี่ยงของโปรแกรมเหล่านี้ได้ที่ ฉีดวิตามินผิวและฉีดผิวขาว
วิตามินซีช่วยเสริมภูมิคุ้มกันจริงไหม?
วิตามินซีจำเป็นต่อการทำงานของภูมิคุ้มกัน แต่การเสริมเป็นประจำไม่ได้ช่วยลดโอกาสเป็นหวัดในคนทั่วไปส่วนใหญ่ จึงไม่ได้หมายความว่าเสริมวิตามินซีแล้วจะไม่ป่วย
หากอ่อนเพลียหรือนอนน้อย ควรดูแลการพักผ่อนและหาสาเหตุเมื่ออาการเป็นต่อเนื่อง ไม่ควรใช้การฉีดวิตามินแทนการประเมินสุขภาพ
วิตามินซีกี่วันเห็นผล?
ยังไม่มีระยะเวลาหรือจำนวนครั้งมาตรฐานที่ใช้รับประกันผลผิวขาวจากการกินหรือฉีดวิตามินซีได้ ส่วนผลของแบบทาขึ้นอยู่กับสาเหตุของรอยดำ ผลิตภัณฑ์ และการดูแลผิวร่วมกัน
หากใช้แล้วไม่เห็นผล ควรทบทวนว่าปัญหาผิวเกิดจากอะไร แทนการเพิ่มขนาดหรือเปลี่ยนไปฉีดด้วยตนเอง
วิตามินซีมีผลข้างเคียงอะไร ใครควรระวัง?
- แบบกินขนาดสูง: อาจทำให้คลื่นไส้ ปวดท้อง หรือท้องเสีย
- แบบทา: หากแสบ แดง หรือระคายเคือง ควรหยุดใช้และประเมินผลิตภัณฑ์ที่ใช้ร่วมกัน
- แบบฉีด: มีความเสี่ยงจากการให้สารทางหลอดเลือด เช่น การแพ้และการติดเชื้อ การทำในคลินิกไม่ได้ตัดความเสี่ยงทั้งหมด
ก่อนใช้ขนาดสูงหรือพิจารณาฉีด ควรแจ้งแพทย์หากมีโรคไตหรือประวัตินิ่ว ภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD หรือภาวะเหล็กเกิน โดยเฉพาะผู้ที่พร่อง G6PD อาจเกิดเม็ดเลือดแดงแตกจากวิตามินซีขนาดสูงได้
ผู้ที่ตั้งครรภ์ ให้นมบุตร ใช้ยาประจำ หรือกำลังรักษาโรค ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเสริมหรือฉีดวิตามิน หากหลังฉีดมีอาการหายใจลำบาก แน่นหน้าอก หรือหน้ามืดรุนแรง ให้รับการรักษาฉุกเฉินทันที
สรุป ควรเลือกวิตามินซีแบบไหนดี?
เริ่มจากอาหารที่หลากหลาย และเสริมเมื่อมีความจำเป็น หากต้องการดูแลรอยดำ ควรเลือกวิธีที่ตรงกับปัญหาผิว ส่วนการให้วิตามินซีทางหลอดเลือดควรทำเมื่อมีความจำเป็นและผ่านการประเมินจากแพทย์
หากกำลังพิจารณาบริการ สามารถอ่านรายละเอียด IV Drip ของ Smooth Clinic และสอบถามแพทย์เรื่องความจำเป็น ส่วนประกอบ และความเสี่ยงก่อนตัดสินใจ
เอกสารอ้างอิง
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin C – Health Professional Fact Sheet.
- Padayatty SJ, et al. Vitamin C pharmacokinetics: implications for oral and intravenous use. Annals of Internal Medicine. 2004;140(7):533–537.
- American Academy of Dermatology. How to fade dark spots in darker skin tones.
- National Cancer Institute. Intravenous Vitamin C (PDQ®) – Patient Version. ใช้อ้างอิงความเสี่ยงของวิตามินซีทางหลอดเลือด
- กรมการแพทย์ โดยสถาบันโรคผิวหนัง. แพทย์ผิวหนังเตือนการฉีดวิตามินเข้าทางหลอดเลือดอาจเกิดอันตรายถึงชีวิตได้. 26 มีนาคม 2564.